En alt gelir grubunda yük oranı yüzde 63,9'a çıktı

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri, sağlık harcamalarının özellikle dar gelirli haneler üzerinde ciddi bir baskı oluşturduğunu ortaya koydu. Araştırmaya göre, en düşük yüzde 20’lik gelir grubundaki hanelerin yüzde 63,9’u sağlık harcamalarının bütçelerine yük getirdiğini belirtti. Bu grubun yüzde 7,2’si “çok yük”, yüzde 55,7’si ise “biraz yük” ifadesini kullandı.

Avrupa Birliği ülkeleriyle eş zamanlı yürütülen çalışmada, hanelerin yüzde 6,1’i doktor muayene ve tedavi harcamalarının bütçelerine “çok büyük yük” getirdiğini bildirdi. Yüzde 50,2’si “biraz yük”, yüzde 40,9’u ise “yük getirmedi” değerlendirmesinde bulundu.

Gelir grupları arasındaki fark belirgin

En düşük gelir grubundaki hanelerin yüzde 62,9’u doktor muayene ve tedavilerinin, yüzde 65,5’i ilaç harcamalarının bütçelerine yük getirdiğini ifade etti. Aynı grupta diş muayene ve tedavilerinin yük oluşturduğunu belirtenlerin oranı yüzde 37,6 oldu.

Buna karşılık en yüksek yüzde 20’lik gelir grubundaki hanelerin yüzde 53’ü doktor muayene ve tedavilerinin, yüzde 38’i diş tedavilerinin, yüzde 59,5’i ise ilaç harcamalarının kendilerine yük getirmediğini beyan etti.

Diş tedavisinden vazgeçenler artıyor

Son 12 ayda hanelerin yüzde 2,7’si doktor muayenesi veya tedavi, yüzde 28,6’sı diş muayenesi veya tedavisi, yüzde 0,1’i ise ilaç harcaması yapmadı.

Diş tedavisinde gelir farkı daha belirgin şekilde ortaya çıktı. En düşük gelir grubundaki hanelerin yüzde 45,4’ü son bir yılda diş muayenesi ya da tedavisi için harcama yapmadı. Bu oran ikinci gelir grubunda yüzde 36,5, üçüncü grupta yüzde 32, dördüncü grupta yüzde 28,1 ve en yüksek gelir grubunda yüzde 25,5 olarak kaydedildi.

Beslenme alışkanlıklarında gerileme

Araştırma, yoksulluk ya da sosyal dışlanma riski altındaki bireylerin beslenme alışkanlıklarında da gerilemeye işaret etti. Günde iki veya daha fazla meyve tüketenlerin oranı 2022’de yüzde 5,2 iken 2025’te yüzde 2,9’a düştü.

Haftada iki ya da daha fazla sebze tüketenlerin oranı ise risk altındaki grupta yüzde 4,3’ten yüzde 2,3’e geriledi. Risk altında olmayanlarda da aynı oran yüzde 7,5’ten yüzde 3,8’e düştü.

Veriler, sağlık harcamaları ve temel beslenme göstergeleri üzerinden gelir dağılımındaki eşitsizliğin hane bütçelerine doğrudan yansıdığını ortaya koyuyor.