Romanya'da yargıç emeklilik düzenlemesine onay

HABER:MARIA PAȘCALĂU

Romanya’da yargı sistemini yakından ilgilendiren özel emeklilik reformu, anayasal denetimden geçti. Romanya Anayasa Mahkemesi, Çarşamba günü aldığı kararla yargıçların özel emekliliklerine ilişkin düzenlemenin Anayasa’ya uygun olduğuna hükmetti. Böylece, Ilie Bolojan liderliğindeki hükümetin hazırladığı yasa tasarısına karşı Yüksek Mahkeme tarafından yapılan itiraz reddedildi ve düzenlemenin yürürlüğe girmesinin önü açıldı.

Karar, beş kez ertelenen müzakerelerin ardından 6’ya karşı 3 oyla alındı. Yargıçlar Gheorghe Stan, Bogdan Licu ve Cristian Deliorga düzenlemenin anayasaya aykırı olduğu yönünde oy kullanırken, Mihai Busuioc’un pozisyon değişikliği çoğunluğun oluşmasında belirleyici oldu.

Mahkeme ayrıca, Yüksek Mahkeme Başkanı Lia Savonea ile Yargıç Gheorghe Stan’ın dosyanın Avrupa Birliği Adalet Divanı’na taşınması yönündeki taleplerini de 5’e karşı 4 oyla reddetti.

Yasa şimdi Cumhurbaşkanı Nicușor Dan’ın onayına sunulacak. Cumhurbaşkanı yasayı yayımlayabilir ya da yeniden görüşülmek üzere Parlamento’ya iade edebilir.

Reform ne getiriyor?

Mevcut sistemde yargıçlar, son brüt maaşlarının yüzde 80’i oranında hizmet emekliliği alabiliyor ve 25 yıllık kıdeme sahip olanlar için emeklilik yaşı 48–49’a kadar düşebiliyor.

Yeni düzenleme, emeklilik hesaplamasında oranları düşürüyor ve emeklilik yaşını kademeli olarak yükseltiyor. Buna göre:

• Emeklilik maaşı üst sınırı son net maaşın yüzde 80’inden yüzde 70’ine indiriliyor.

• Hesaplama, son 60 ayın brüt ödenek ortalamasının yüzde 55’i üzerinden yapılacak; ancak bağlanacak aylık, son net gelirin yüzde 70’ini aşamayacak.

• Geçiş süreci 10 yıldan 15 yıla çıkarılıyor. Emeklilik yaşı her yıl birer yıl artırılarak 2042’de 65’e ulaşacak.

• En az 35 yıl kıdemi olanlar için erken emeklilik korunacak; ancak 65 yaşa kadar her yıl için yüzde 2 kesinti uygulanacak.

Karar, hem yargı bağımsızlığı tartışmaları hem de kamu maliyesine etkisi açısından siyasi ve kurumsal düzeyde önem taşıyor. Reform, Romanya’daki özel emeklilik rejiminde şimdiye kadarki en kapsamlı değişikliklerden biri olarak değerlendiriliyor.